Rozmnażanie Sie I Rozwój Człowieka

Układ rozrodczy i rozmnażanie człowieka

W życiu płodowym początkowo narządy rozrodcze nie są zróżnicowane na męskie i żeńskie. Pierwsze zawiązki gonad o nieokreślonej płci powstają ze śródnerczy. Później rozwija się przewód Műllera i przewód Wolffa, z których rozwiną się odpowiednie dla każdej płci narządy wewnętrzne. U mężczyzn rozwiną się: jądra, najądrza, nasieniowody, pęcherzyki nasiennie, gruczoł krokowy; u kobiet: jajniki, jajowody, macica i pochwa.

NARZĄDY PŁCIOWE MĘSKIE

Narządy płciowe dzieli się na wewnętrzne i zewnętrzne.

Męskie narządy płciowe wewnętrzne to:

* jądra
* najądrza
* nasieniowody
* pęcherzyki nasienne
* gruczoł krokowy (prostata)

Męskie narządy płciowe zewnętrzne to:

* prącie
* moszna

Jądra (testes)

Jądra są męskimi gruczołami płciowymi. Tutaj są produkowane komórki płciowe, czyli plemniki. Każde z jąder otoczone jest torebką z tkanki łącznej, tzw. błoną białawą. Od błony białawej w głąb jądra wchodzą promieniście jej odgałęzienia, tworzące przegródki, które dzielą miąższ jądra na zraziki. Miąższ jądra stanowi gęsta sieć poskręcanych i splątanych kanalików nasiennych - tworzą one siatkę jądra. W ścianach tych kanalików, nazywanych też cewkami nasiennymi, produkowane są plemniki. W tkance miąższowej występują również komórki wydzielające męskie hormony płciowe - są to tzw. komórki śródmiąższowe i ze względu na swoje właściwości należą do układu gruczołów dokrewnych organizmu. Od siatki jądra odchodzą kanaliki wyprowadzające, biegnące do najądrza. Jądra u płodu znajdują się w jamie brzusznej, ale już pod koniec ciąży ma miejsce proces zstępowania jąder do moszny przez kanał pachwinowy.
Moszna (scrotum)

Worek mosznowy powstaje w życiu płodowym przez uwypuklenie przednio-dolnych powłok jamy brzusznej. Najbardziej wewnętrzną warstwą jest otrzewna, która w mosznie tworzy wyrostek pochwowy. Jest to uchyłek, wzdłuż którego wędrują jądra podczas zstępowania do moszny. Jeśli rozwój następuje prawidłowo, to połączenie wyrostka pochwowego z jamą otrzewnej zanika, w wyniku czego powstaje zamknięta jama, utworzona z dwóch blaszek otrzewnej. Jedna z nich - blaszka trzewna - zrasta się z błona białawą, otaczającą jądro i w ten sposób powstaje błona pochwowa jądra. Jeśli natomiast podczas rozwoju połączenie wyrostka pochwowego z jamą otrzewnej nie zaniknie, to może zdarzyć się, że pętla jelita leżąca w jamie otrzewnej wpukli się do moszny. Powstaje wówczas przepuklina pachwinowo-mosznowa wrodzona.

Najądrza (epididymis)

Najądrze położone jest na tylnym brzegu jądra. Tworzą je liczne poskręcane kanaliki, do których na górnym biegunie dochodzą z jądra kanaliki wyprowadzające. W dolnej części najądrza kanaliki przechodzą w nasieniowód.

Nasieniowód (ductus deferens)

Z każdego najądrza odchodzi nasieniowód - przewód o długości ok. 50cm. Początkowo biegnie luźno, potem wchodzi do kanału pachwinowego, gdzie stanowi część biegnącego tamtędy powrózka nasiennego (funiculus spermaticus). Oprócz nasieniowodu powrózek nasienny tworzą tętnice, żyły, naczynia limfatyczne i nerwy a całość otoczona jest osłonką z otrzewnej. Po wyjściu z jamy brzusznej nasieniowód wchodzi do miednicy małej i - już poza otrzewną - biegnie ku tylnej ścianie pęcherza moczowego. Pod pęcherzem moczowym do nasieniowodu uchodzą przewody z pęcherzyków nasiennych, a całość przechodzi przez gruczoł krokowy.

Pęcherzyki nasienne (vesiculae seminales)

Pęcherzyki nasienne to parzyste gruczoły o wydłużonym kształcie, leżące między pęcherzem moczowym a odbytnicą. Ich przewody wyprowadzające uchodzą do nasieniowodów i od tego momentu tworzy się przewód wytryskowy (ductus ejaculatorius).

Gruczoł krokowy (prostata; stercz)

Prostata to gruczoł o kształcie zbliżonym do kasztana i wadze ok. 20g. Leży przy dolnej ścianie pęcherza moczowego, połączony z nią włóknami mięśniowymi gładkimi. Sam gruczoł składa się częściowo z tkanki mięśniowej gładkiej, częściowo z tkanki gruczołowej. Przez gruczoł krokowy przechodzi początkowy odcinek cewki moczowej, do której kilkunastoma otworkami otwierają się ujścia gruczołu. Do niego wchodzą również oba przewody wytryskowe, które w tym miejscu uchodzą do cewki moczowej. Wydzielina gruczołu krokowego razem z wydzieliną pęcherzyków nasiennych tworzą substancje płynną, w której poruszają się plemniki - plemniki wraz z wydzieliną gruczołów to sperma (nasienie).

Cewka moczowo-płciowa (urethra)

Męska cewka moczowa wyprowadza z organizmu mocz i nasienie. Rozpoczyna się od ujścia cewki moczowej w pęcherzu moczowym. Wyróżnia się trzy odcinki cewki:

* odcinek sterczowy - przechodzący przez gruczoł krokowy
* odcinek błoniasty - bardzo krótki, otoczony mięśniami przepon moczowo-płciowej, przez którą przechodzi
* odcinek gąbczasty - najdłuższy, biegnący w ciele gąbczastym prącia i uchodzący na zewnątrz na szczycie żołędzi

Prącie (penis)

Prącie tworzą dwa ciała jamiste oraz nieparzyste ciało gąbczaste. Mają one budowę beleczkowatą. W budowie prącia można wyróżnić nasadę oraz część ruchową. Nasada połączona jest odnogami ciał jamistych z kośćmi łonowymi. Pomiędzy ciałami jamistymi, przylegając do nich od tyłu, leży ciało gąbczaste. Jego zakończenie tworzy żołądź prącia, która ma kształt dzwonowaty i pokrywa zakończenia ciał jamistych. Prącie okryte jest łatwo przesuwalną skórą, która nad żołędzią tworzy podwójny fałd, zwany napletkiem.

mup_img1.jpg
Męski układ rozrodczy. 1 - Pęcherz moczowy. 2 - Kość łonowa. 3 - Prącie. 4 - Ciało jamiste. 5 - Żołądź. 6 - Napletek. 7 - Ujście cewki moczowej. 8 - Esica. 9 - Odbytnica. 10 - Pęcherzyk nasienny. 11 - Przewód wytryskowy. 12 - Prostata. 13 - Gruczoł opuszkowo-cewkowy. 14 - Odbyt. 15 - Nasieniowód. 16 - Najądrze. 17 - Jądro. 18 - Moszna. (Wikipedia)

NARZĄDY PŁCIOWE ŻEŃSKIE

Wewnętrzne narządy płciowe żeńskie:

* jajniki
* jajowody
* macica
* pochwa

Narządy wewnętrzne leżą w miednicy małej i - z wyjątkiem dolnego odcinka pochwy - pokryte są przez podwójny fałd otrzewnej, przytwierdzony po obu stronach do ścianek miednicy małej. Fałd ten nazywa się więzadłem szerokim macicy.

Zewnętrzne narządy płciowe żeńskie określane są jako srom.

Jajnik (ovarium)

Jajniki to parzyste gruczoły, położone na tylnej powierzchni więzadła macicy, przy ścianach miednicy małej. Mają kształt jajowaty, wymiary mniej więcej 3×2×1cm, a każdy waży około 5g. Jajniki są dolnym końcem przymocowane do macicy za pomocą więzadeł jajnikowych właściwych, natomiast górna część znajduje się w pobliżu ujścia jajowodu. Od momentu osiągnięcia dojrzałości płciowej przez około 40 lat w jajniku co miesiąc (28 dni) dojrzewa jeden pęcherzyk jajnikowy (Graafa), w którym rozwija się komórka jajowa. Dojrzały pęcherzyk ma średnicę około 20mm, natomiast komórka jajowa 0,2mm. Pęcherzyk pęka i uwalnia komórkę jajową, która dostaje się do jajowodu. Pozostałości pęcherzyka przekształcają się w tzw. ciałko żółte, które pełni funkcję wydzielnicza. Wydzielany przez ciałko żółte hormon przygotowuje macicę na przyjęcie zapłodnionego jajeczka.

Jajowód (oviductus)

Jajowody to przewody biegnące w więzadle szerokim macicy. Transportują uwolnioną z jajnika komórkę jajową do macicy. Zaczynają się w okolicach jajników i uchodzą do górno-bocznych kątów macicy. Mają długość ok. 12cm.

Macica (uterus)

Macica jest narządem nieparzystym, o kształcie spłaszczonej gruszki. Umiejscowiona jest w miednicy małej, między pęcherzem moczowym a odbytnicą. Wypukła, szeroka górna część to dno macicy. Dno przechodzi ku dołowi w trzon, który jest szerszy u góry i zwęża się, przechodząc w szyjkę macicy. Wyróżnia się część nadpochwową szyjki oraz część pochwową, która wpukla się do wnętrza pochwy. Na przekroju poprzecznym lub pośrodkowym jama macicy ma kształt szczeliny. Ściana macicy zbudowana jest z trzech warstw: błony surowiczej, stanowiącej podstawę; warstwy mięśniowej (o złożonej, trzywarstwowej budowie) oraz warstwy śluzowej, która ulega cyklicznemu rozrostowi i złuszczaniu podczas cyklu menstruacyjnego.

Macica jest osłonięta otrzewną. Od tyłu cała macica oraz górna część pochwy są pokryte przez otrzewna, która następnie wygina się ku górze, na odbytnicę, tworząc zagłębienie odbytniczo-maciczne, zwane jamą Douglada. Z przodu otrzewna pokrywa tylko trzon macicy i przechodzi na pęcherz moczowy, tworząc zagłębienie pęcherzowo-maciczne. Na bokach oba fałdy otrzewnej (przedni i tylny) łączą się i przechodzą obustronnie w więzadło szerokie macicy. Oprócz tego macica jest utrzymywana za pomocą parzystych więzadeł obłych. Biegną one od brzegów macicy - początkowo w więzadle szerokim, dalej już pozaotrzewnowo - po bocznych ścianach miednicy, kanałami pachwinowymi i kończą się w skórze warg sromowych większych. We właściwym umocowaniu macicy biorą również udział więzadła odbytniczo-maciczne oraz pęcherzowo-maciczne. Cały zespół tkanek łącznych, tworzących więzadła podtrzymujące macicę, zlokalizowane wewnątrz jamy otrzewnowej oraz poza nią, nazywany jest aparatem więzadłowo-wieszadłowym (przymacicza). Gwarantują on prawidłowe ułożenie macicy i pochwy w organizmie. Uszkodzenie, osłabienie lub zwiotczenie tego aparatu może powodować zaburzenia statyki tych narządów. W prawidłowym położeniu cała macica jest pochylona do przodu (przodopochylenie) oraz ponadto trzon jest wygięty w stosunku do szyjki (przodozgięcie).

Mianem przydatków macicy określa się jajniki, jajowody i więzadła maciczne.

Pochwa (vagina)

Pochwa jest krótkim odcinkiem o kształcie spłaszczonej cewki. Łączy ujście macicy z przedsionkiem pochwy. Jej ściany są bardzo rozciągliwe zarówno na długość, jak i na szerokość, co umożliwia przeciśnięcie się płodu podczas porodu. Przed pochwą znajduje się pęcherz moczowy wraz z cewką, a z tyłu pochwy odbytnica. Zagłębienie odbytniczo-maciczne jest najniżej położonym zagłębieniem otrzewnej, dlatego w przypadku powstawania w jamie brzusznej płynu, np. ropnej wydzieliny, gromadzi się on właśnie tutaj.

Srom

Srom to określenie zewnętrznych narządów płciowych, które stanowią: wzgórek łonowy, wargi sromowe większe, wargi sromowe mniejsze, przedsionek pochwy, gruczoły przedsionkowe większe (Bartholina), błona dziewicza, łechtaczka. Na wysokości spojenia łonowego znajduje się dobrze rozwinięta wyściółka tłuszczowa, tworząca wzgórek łonowy. Poniżej niego znajduje się szczelina sromowa, ograniczona po bokach wargami sromowymi większymi. W głębi znajdują się wargi sromowe mniejsze, otaczające wejście do przedsionka pochwy, które jest częściowo zasłonięte fałdem śluzówki - błoną dziewiczą. Powyżej, u zbiegu warg sromowych mniejszych leży łechtaczka (clitoris) - narząd homologiczny do męskiego prącia, o budowie jamistej. Poniżej łechtaczki, a powyżej wejścia do pochwy znajduje się ujście cewki moczowej.

zup_img1.jpg
O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License